Psychoanalyse

Het tarief voor een een psychoanalyse-sessie wordt door iedere behandelaar individueel bepaald, er zijn dus geen advies-tarieven vanuit de NPaV. Aan het begin van de behandeling wordt het behandeltarief met u besproken, en worden afspraken gemaakt over de betaling.

Vergoeding

Psychoanalyse wordt momenteel niet vergoed door zorgverzekeraars. Het al of niet vergoed worden van een psychoanalyse is door de afgelopen decennia heen altijd wisselend geweest, en het is niet uitgesloten dat er in de toekomst weer nieuwe mogelijkheden zullen ontstaan, hoewel daar nog geen aanwijzingen voor zijn. Het politiek-maatschappelijke klimaat bepaalt welke behandelingen in Nederland gefinancierd mogen worden en welke niet. Ondanks de ruimschoots bewezen meerwaarde van psychoanalyse (d.m.v. talloze wetenschappelijke casestudies) is het voor wetenschappers tot nog toe te moeilijk is gebleken (o.a. vanwege het individuele en de lange duur van de behandeling) om haar effectiviteit afdoende te kunnen onderzoeken (met de statistische methoden die momenteel door verzekeraars worden vereist). Wel vinden er internationaal ontwikkelingen plaats in het wetenschappelijk onderzoek naar de effectiviteit van psychoanalyse. Voor psychoanalytici heeft vergoeding minstens twee kanten: enerzijds wordt vergoeding wenselijk gevonden omdat het deze behandeling voor veel meer patiënten mogelijk maakt, anderzijds maakt de vergoeding vanuit ‘een derde partij’ je afhankelijk van een externe, mogelijk onvoorspelbare factor. De voorwaarden en eisen die gesteld worden aan de financiering kunnen strijdig blijken te zijn met de vrijheid van denken waar men in de psychoanalyse naar streeft.

Wat is Psychoanalyse?

Download Psychoanalyse folder

‘Het Ik is geen baas in eigen huis’ schreef Sigmund Freud (1856-1939). We doen soms dingen die we niet begrijpen. Soms zijn we bang of voelen we ons rot zonder idee waarom. Freud maakte duidelijk dat dit niet zomaar is, maar voortkomt uit hoe we ons onbewust tot ons zelf en andere mensen verhouden.

Freud ontwikkelde de psychoanalyse als een theorie over hoe mensen in elkaar zitten en als een behandelvorm die emotioneel inzicht geeft in je innerlijke drijf-veren en conflicten. Inzichten uit de psychoanalyse worden ook gebruikt om maatschappelijke en culturele processen te doorgronden.

In meer dan honderd jaar heeft de psychoanalyse zich ontwikkeld tot een geheel van met elkaar samenhangende psychoanalytische theorieën en behandelvormen. Veel inzichten uit de psychoanalyse, zoals het belang van het onbewuste, de invloed van vroege jeugdervaringen, de rol van seksualiteit en agressie, het belang van de therapeutische relatie, de houding van niet-oordelend luisteren en begrijpen, worden in een of andere vorm ook gebruikt in andersoortige vormen van psychotherapie. In onze cultuur en samenleving zijn psychoanalytische begrippen en noties tot het alledaagse denken gaan behoren. Psychoanalytische thema’s zijn terug te vinden in beeldende kunst, literatuur en film. Ondanks veelvuldige en heftige kritiek is het psychoanalytische gedachtengoed in meer dan honderd jaar vitaal gebleven. De belangstelling voor de psychoanalyse neemt weer toe.

Psychoanalytische behandelvormen nu

Tegenwoordig bestaan er verschillende psychoanalytische behandelvormen.

Bij psychoanalyse-in-strikte-zin ligt de patiënt op de analysebank en zit de analyticus achter het hoofdeinde. De frequentie is vier of vijf maal in de week en de duur verscheidene jaren. Een psychoanalyse beoogt diepgaande veranderingen teweeg te brengen in het emotionele leven en de omgang met anderen. Dat kan resulteren in een groter gevoel van innerlijke vrijheid en waarachtigheid in wie je bent en wat je doet. Dit betekent niet dat er geen angst, verdriet, woede, schaamte, schuldgevoel meer zouden zijn; pijnlijk als dat kan zijn, is dat in de plaats gekomen van onbegrepen psychische klachten, depressie of belevingsarmoede.

In kortdurende of langdurige psychoanalytische therapie zitten de patiënt en therapeut tegenover elkaar en is het behandeldoel gericht op een beperkter probleemgebied dan in een psychoanalyse.

Kortdurende psychoanalytische therapie heeft meestal een frequentie van één keer per week en duurt een aantal maanden. Langdurige psychoanalytische therapie heeft een frequentie van een of twee maal in de week en een duur van enkele jaren.

Een psychoanalytische behandelindicatie gaat uit van de wensen, klachten en persoonlijkheid van de patiënt en berust op wat er in de samenwerking tussen de patiënt en behandelaar mogelijk en nodig is.

Psychoanalyse en langdurige en kortdurende psychoanalytische psychotherapie worden gedaan bij volwassenen, jeugdigen en kinderen. Bij kinderen is het spel het therapeutisch uitgangspunt.

Naast de individuele psychoanalytische behandelvormen zijn er de psychoanalytische groepstherapie en gezins- en partner-relatietherapie.

Nieuwe ontwikkelingen zijn de baby-ouderbehandeling (infant mental health) en de op persoonlijkheidsstoornissen gerichte behandelvormen (Mentalisation Based Treatment; Transference Focused Therapy).

De Nederlandse Psychoanalytische Vereniging (NPaV) heeft ongeveer 350 leden. Daarvan is een deel bij de NPaV in opleiding tot psychoanalyticus.
Voor inlichtingen: info@npav.nl

Meer weten?

  • Frans Schalkwijk (2006). Dit is psychoanalyse. Amsterdam: Boom. (359 pp)
  • Wouter Gomperts (2015). Psychoanalyse in vogelvlucht. Uitgave NPI. Te bestellen via info@npsai.nl (74 pp)